REZERWATY PRZYRODY

Teren Nadleśnictwa Strzelce Opolskie jest atrakcyjny przyrodniczo. Warto zauważyć, że część rezerwatów posiada udostępnione szlaki turystyczne. Informacje na ten temat można znaleźć na stronie Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Opolu:

 https://www.gov.pl/web/rdos-opole/szlaki-udostepnione-dla-ruchu-w-wybranych-rezerwatach-przyrody-wojewodztwa-opolskiego

• Rezerwat przyrody „Tęczynów” położony jest w kompleksie leśnym pomiędzy miejscowościami Tęczynów, Otmice, Poznowice i Kalinowice. Został utworzony w roku 2000. W podłożu skalnym występują tu osady wapienia muszlowego reprezentowane przez skały węglanowe formacji karchowickiej. Lokalnie powierzchnia rezerwatu urozmaicona jest niewielkimi ostańcami denudacyjnymi oraz formami pochodzenia lodowcowego. To rezerwat leśny, w jego granicach stwierdzono występowanie żyznej buczyny niżowej Galio odorati-Fagetum oraz grądu subkontynentalnego Tilio cordatae-Carpinetum betuli.

• Rezerwat przyrody „Kamień Śląski” położony jest w obrębie rozległego kompleksu leśnego na północny wschód od miejscowości Górażdże, w sąsiedztwie eksploatowanych obecnie wyrobisk kopalni „Górażdże S.A.”. Podłoże stanowią tu utwory pochodzące z okresu triasu – są to głównie wapienie muszlowe, składające się z warstw górażdżańskich, terebratulowych, karchowickich, a także iły margliste i margle oraz wapienie retu. Utworzono go w 1958 roku. To rezerwat leśny, na jego obszarze  występują dobrze zachowane fragmenty żyznej buczyny niżowej Galio odorati–Fagetum oraz fragmenty z dominująca sosną zwyczajną i grabem pochodzenia antropogenicznego. Szczegółowa inwentaryzacja podstawowego przedmiotu ochrony rezerwatu, czyli populacji jarząb brekinia Sorbus torminalis, przeprowadzona podczas prac terenowych w sierpniu 2015 r. na potrzeby opracowania planu ochrony rezerwatu, wykazała występowanie 3098 okazów brekinii. Gatunek występuje we wszystkich warstwach drzewostanu, jednak najliczniej w warstwie runa, gdzie miejscami tworzy skupienia łanowo.

• Rezerwat przyrody „Grafik” położony jest w kompleksie leśnym pomiędzy miejscowościami Czarnocin i Morycek. Obszar rezerwatu położony jest na południowym skłonie garbu Chełmu, zbudowanego z wapieni i dolomitów środkowego triasu. W obrębie rezerwatu występują lokalne obniżenia terenu i rozcięcia w postaci dolin wciosowych i jarów, potocznie zwanymi  przez nas wąwozami. Utworzono go w 1997 roku jako rezerwat leśny. Drzewostan zdominowany jest przez buka i zakwalifikowany jako kwaśna buczyna niżowa Luzulo pilosae-Fagetum. Nazwa rezerwatu upamiętnia postać młodego hrabiego Hipolita Renarda, młodego grafa.

• Rezerwat przyrody „Boże Oko” położony jest w kompleksie leśnym między Czarnocinem a Kluczem, w zachodniej części garbu Chełm, pomiędzy dolinami Łąckiej Wody oraz Cisowej. Obszar ten w przeszłości był prawdopodobnie w dużej mierze odlesiony, o czym świadczą formy erozyjne w południowo-zachodniej części rezerwatu, które są wynikiem uruchomienia erozji na gruntach ornych. Na skutek erozji teren stał się w dużej nieprzydatny rolniczo i został porzucony, a w efekcie nastąpiła na nim sukcesja lasu. Rezerwat powołano w 1997 roku jako rezerwat leśny. W trakcie prac nad projektem planu ochrony na terenie rezerwatu sklasyfikowano dwa typy siedlisk przyrodniczych: kwaśną buczynę niżową Luzulo pilosae-Fagetum (9110-1) oraz żyzną buczynę niżową Galio odorati-Fagetum (9130-1). Dodatkowo, oprócz typowo wykształconych zespołów buczyn niżowych, na terenie rezerwatu występują liczne ich warianty uzależnione od warunków środowiskowych, formy przejściowe oraz regeneracyjne. Potwierdzono tu występowanie szeregu chronionych i zagrożonych gatunków roślin,. Jego nazwa nawiązuje do kapliczki położonej poza granicami rezerwatu

• „Rezerwat przyrody „Lesisko” położony jest w kompleksie leśnym pomiędzy Żyrową a autostradą A4, na południowej krawędzi garbu Chełmu. Można tu wyróżnić dwa piętra strukturalne, stanowiące podłoże zachodniej części garbu Chełmu. Dolne piętro – paleozoiczne, obejmuje sfałdowane i pocięte uskokami utwory dolnego karbonu, natomiast górne – mezozoiczne, tworzą utwory triasowe budujące monoklinę przedsudecką. Powołany 1997 roku jako rezerwat leśny. Rzeźba terenu jest urozmaicona, występują tu trzy kompleksy głębokich dolin, parowów i wąwozów. Część południowa rezerwatu była prawdopodobnie w przeszłości zagospodarowana rolniczo, z kolei w części północnej występują ślady eksploatacji wapienia, prawdopodobnie do celów budowlanych. Na terenie rezerwatu, a także bezpośrednio przy jego granicach nie występują stałe wody powierzchniowe. Zgodnie z dokumentacją sporządzoną na potrzeby planu ochrony, całą powierzchnię rezerwatu zajmują ekosystemy leśne. Zbiorowiska leśne reprezentowane są przez żyzną buczynę niżową Galio odorati-Fagetum, która dominuje na większości obszaru, oraz kwaśną buczynę niżową Luzulo pilosae-Fagetum, występującą w kilku mniejszych płatach
           

• Rezerwat przyrody „Biesiec” położony jest w kompleksie leśnym w pobliżu miejscowości Wysoka i Ligota Górna. Składa się z dwóch części: północnej, obejmującej część Wysockiej Góry, o powierzchni w przybliżeniu 13,7 ha oraz południowej, położonej na wzniesieniu Biesiec, o powierzchni około 10,9 ha. Od strony południowo-zachodniej przylega do autostrady A4. Obszar rezerwatu zlokalizowany jest w zachodniej części garbu Chełmu, w pobliżu jego południowo-zachodniej krawędzi (kuesty) porozcinanej poprzecznymi uskokami. Podłoże skalne stanowią płytko położone utwory węglanowe –Powołany w 2001 roku jako rezerwat leśny. Dominują tu zbiorowiska leśne, z największym udziałem kwaśnej buczyny niżowej Luzulo pilosae-Fagetum (9110-1), żyznej buczyny niżowej Galio odorati-Fagetum (9130-1) oraz żyznej buczyny górskiej Dentario enneaphylli-Fagetum i Dentario glandulosae-Fagetum (9130-3). Ciepłe i często stosunkowo suche wierzchołki i południowo-zachodnie stoki wzniesień zajmuje małopolska buczyna storczykowa Fagus sylvatica-Cruciata glabra (9150-2). Ponadto w miejscach zacienionych w szczelinach i na niewielkich półkach skalnych w skałkach wapiennych wykształcają się cieniolubne szczelinowe zbiorowiska paproci (8210-2) Każdy, kto przemieszcza się autostradą A4, może zobaczyć ten rezerwat w trakcie podróży.

• Rezerwat „Biesiec Skała” położony jest w odległości około 500 m od Rezerwatu Biesiec. Powołany w 2026 roku jako rezerwat przyrody nieożywionej. Celem ochrony rezerwatu jest zachowanie ostańca denudacyjnego ze skałkowymi wychodniami wapieni środkowotriasowych, tworzącymi charakterystyczny próg strukturalny na pograniczu Wyżyn Polskich i Niżu Środkowoeuropejskiego. Teren rezerwatu przyrody obejmuje niezwykłą formę ostańca denudacyjnego (wysokość 326 m.n.p.m) ze skałkowymi wychodniami wapieni środkowotriasowych, które tworzą bardzo cenny i unikatowy w skali kraju kompleks form nieożywionych, ponieważ na granicach wyżyn i nizin polskich nie występują inne progi strukturalne z wychodniami skałkowymi zbudowanymi z osadów środkowego triasu. Dodatkowymi walorami przyrodniczymi przedmiotowego rezerwatu są występujące tutaj płaty buczyn storczykowych Cephalanthero-Fagenion oraz płaty wyżynnych buczyn żyznych Galio odorati-Fagetum i stanowiska roślin chronionych. To kolejny rezerwat który zobaczymy z okien samochodu, podróżując autostradą A4.

• Rezerwat przyrody „Ligota Dolna” obejmuje południowo-zachodnią część Ligockiej Góry Kamiennej – wzniesienia o wysokości 323 m n.p.m., położonej przy południowo-zachodniej krawędzi Garbu Chełmskiego, w sąsiedztwie autostrady A4. Na terenie rezerwatu występuje stroma, miejscami pionowa skarpa. Utworzono go w 1959 roku jako rezerwat stepowy. Na terenie rezerwatu występują urozmaicone typy siedlisk przyrodniczych: pionierskie zbiorowiska skał neutrofilnych Pogórza i Przedgórza Sudetów (*6110-1),   murawy ostnicowe (6210-2), kwietne murawy kserotermiczne (*6210-3), ze stanowiskiem storczyka bladego Orchis pallens czy szczelinowe zbiorowiska paproci (8210-2). Podobnie jak rezerwat Biesiec, można go zobaczyć podróżując autostradą A4.

• Rezerwat "Gogolińskie gniewosze" utworzony w  2023 roku. Jest to obiekt wyjątkowy, ponieważ to pierwszy rezerwat faunistyczny w województwie opolskim.  Celem ochrony rezerwatu przyrody jest zachowanie licznej populacji gniewosza plamistego Coronella austriaca wraz z siedliskiem tego gatunku na powierzchni zrekultywowanego wyrobiska poeksploatacyjnego kopalni wapienia. Badania prowadzone w ostatnich kilku latach potwierdziły obecność ok. 150 osobników gniewosza plamistego w tym miejscu. Tym samym jest to obecnie największa dotychczas odkryta populacja tego gatunku w Polsce. Teren przedmiotowego rezerwatu stanowi bogatą mozaikę różnych ekosystemów: występują tu polany śródleśne z roślinnością kserotermiczną, bór mieszany świeży z przewagą sosny, zbiorniki wodne oraz rumosz skalny (miejscami widoczne wychodnie skał wapiennych), które tworzą charakter tego siedliska i wpływają na zapewnienie zarówno miejsc rozrodu i wygrzewania się gadów, hibernaculum w czasie zimy, jak również stanowią doskonałą bazą żywieniową.

• Rezerwat przyrody „Góra Szpica” obejmuje ochroną najlepiej na Opolszczyźnie zachowany wyspowy, wyżynny ostaniec denudacyjny o rzeźbie progowej z najlepiej udokumentowanym, mimo niewielkiej powierzchni, monoklinalnym układem warstw skalnych, które zapadają się w kierunku północno-wschodnim. Ostaniec stanowi dydaktyczny wzorzec tego typu obiektów, w skład którego wchodzą odsłonięcia gruboławicowych wapieni środkowego triasu (formacja górażdżańska). Ostaniec wznosi się na ok. 40 m ponad powierzchnię zrównania; zwieńczony jest 5 metrowej wysokości pomnikiem w kształcie obelisku (szpicy) pochodzącym z XVIII w. i stanowiącym istotny walor kulturowo-historyczny krajobrazu. Za nim zlokalizowane są pozostałości wieży obserwacyjnej z czasów II Wojny Światowej. Na niewielkim obszarze ostańca można prześledzić fragment południowo-zachodniego zakończenia monokliny przedsudeckiej. Na odsłoniętych profilach skalnych o długości ok. 130 m i wysokości maksymalnej do 7 m liczne są formy mikrokrasu w postaci osp, lejków krasowych, żeber i żłobków oraz mniej liczne mezokrasu – leje krasowe. Utworzono go w 2026 roku, jako rezerwat przyrody nieożywionej.

Zestawienie form ochrony przyrody w formie tabelarycznej można pobrać z naszego Biuletynu Informacji publicznej https://www.gov.pl/web/nadlesnictwo-strzelce-opolskie/ochrona-przyrody